Pasa den abenduan hitzaldi bat eman nuen Errenteriako Mikelazulo kultur elkarteak bere lokalean antolatu zuen kultura libreari buruzko gosari-solasaldi batetan. Hizlariak Imanol Epelde, Hedoi Etxarte eta hirurok izan ginen.

Nire hitzak aurkezpen honekin lagundu nituen:

20111218KulturaLibreaMikelazulo.pdf (1,5 MB)

20111218KulturaLibreaMikelazulo.odp (1,9 MB)

Aldaketa (2012/02/19): Zintzilik irratiari esker, Mikelazuloko solasaldiaren audioa ere deskargagarri (162 MB) jarri dut hemen (Zintzilikeko webgunean entzungarri badago ere).

Beste hizkuntzak: castellano

• Barach-Tarski
• Calculus rhapsody
• I will derive!
• New Math (by Tom Lehrer)

Orain arte euskaldunon artean oihartzun asko izan ez badu ere, munduko gero eta txoko gehiagotara heltzen ari den haserre-olatua gurera heldu da. Larunbat honetarako, Urriak 15, manifestazio eta antzeko ekitaldien deialdi mundiala dago eta Euskal Herriko sei hiri hauetatik gertuen duzunera joateko aukera duzu:

• Baiona, Askatasuna plazan 10:30etan
• Donostia, Bulebarrean 18:00etan
• Bilbo, Bihotz Sakratu plazan 18:30etan
• Gasteiz, Prado parkean 19:00etan
• Iruñea, Gaztelu plazan ekitaldi ugari
• Tutera, Foruen plazan 14:00etan

Egun horretarako atera den webguneak oraintxe bertan dioenaren arabera, munduko 866 hiri desberdinetan batera burutuko dira manifestaldiak. 867, 868, …

Manifestuak honela dio:

Urriak 15 – Aldaketa global batean batuak

Urriaren 15ean mundu osoko pertsonek kaleak eta plazak hartuko dituzte. Ameriketatik Asiara, Afrikatik Europara, jendea bere eskubideak aldarrikatzeko altxatzen ari da, benetako demokrazia bat eskatzeko. Orain guztiok batzeko garaia heldu da, mundu mailako eta bortizkeriarik gabeko protesta global batean.

Ezarritako botereek gutxi batzuen onurarako diardute, gehiengoaren nahiei entzungor eginez eta datozen ordain gizatiar eta ekologikoei jaramonik egin gabe. Egoera jasanezin honekin bukatu behar dugu.

Ahots bakarrean bilduta, politikoei jakinaraziko diegu, eta baita zerbitzatzen dituzten finantza-eliteei ere, orain gu garela, herria, gure etorkizuna erabakiko dugunak. Ez gara ordezkatzen ez gaituzten politikari eta bankarien merkantzia.

Urriaren 15ean kaleetan aurkituko gara bilatzen dugun aldaketa globala abian jartzeko. Hau lortu arte, era baketsuan manifestatuko gara, eztabaidatuko dugu eta antolatu egingo gara.

Gu batzeko ordua da. Entzun gaitzaten ordua da.

Urriaren 15ean munduko kaleak hartu ditzagun!

Bideo hauetan mugimenduaren arrazoi eta proposamen batzuk ezagutu ditzakezu. Zatoz!

Eta mugimendua ez da gelditzen: 16an Durangaldean truke merkatua, 21ean Barakaldon zine-foruma, eta abar.

Zuzenketa (2011/11/15) Sustatuko iruzkin honek azaltzen duenez, Gasteizko ekitaldia Konstituzio plazan da. Gaur Urriak 15 da eta 15october webgunean gaurko egunerako 1.039 ekitaldi agertzen dira mundu osoan.

Irudi originala: jdtornow (CC BY 2.0)

Nire proposamena, jarraian proposatzen diren ariketak egitea da. Ariketa gehienak informazio askea bilatzen ikasteko dira. Azkena desberdina da, informazio askea argitaratzeko era bat ikasteko bait da.

1. ariketa

Euskarazko Wikipediatik Andoni Egañaren argazki bat lortu.

Nondik hasi: http://eu.wikipedia.org/

Bilatzen den erantzuna: argazkiaren helbidea eta lizentzia.

2. ariketa

Wikipedia Commons-etik Andoni Egañaren argazki pare bat lortu.

Nondik hasi: http://commons.wikimedia.org/

Bilatzen den erantzuna: argazki bien helbidea.

3. ariketa

Klasikoen Gordailutik Domingo Agirrek idatzitako Garoa liburua lortu.

Nondik hasi: http://klasikoak.armiarma.com/

Bilatzen den erantzuna: liburuaren lehen kapituluko lehen esaldia.

4. ariketa

Euskarazko WikiQuotetik Woody Allen-en zita bat lortu

Nondik hasi: http://eu.wikiquote.org/

5. ariketa

Gure Gipuzkoan Zarautzko hondartzako argazki bat lortu.

Nondik hasi: http://www.guregipuzkoa.net/index-int.php?lang=eu

Bilatzen den erantzuna: argazkiaren helbidea eta lizentzia.

6. ariketa

Nafarroako Liburutegi Digitaletik, izenburuan “euskara” hitza duten liburuetatik kondairak dituen liburua lortu.

Nondik hasi: https://administracionelectronica.navarra.es/binadi/busqueda.aspx?idioma=eu-ES

Bilatzen den erantzuna: liburuaren orrialde kopurua.

7. ariketa

Koldo Mitxelena liburutegi digitalean, prentsa historikoaren atalean gordetzen den Argia astekariaren lehen zenbakia lortu.

Nondik hasi: http://w390w.gipuzkoa.net/WAS/CORP/DBKBibliotecaDigitalKMWEB/Colecciones/Col_biblioteca_digital_eu.jsp

Bilatzen den erantzuna: liburutegi horretan duten zenbaki zaharrena zein egunetakoa den eta orduan urte osorako harpidetzeak zuen prezioa.

8. ariketa

Fundación Sancho el Sabio liburutegi digitalean, euskarazko liburuetatik, sukaldaritzari buruz dagoen liburua lortu.

Nondik hasi: http://www.kultura.ejgv.euskadi.net/r46-4879/eu/contenidos/informacion/liburutegi_digitala/eu_lib_dig/libutegi_digitala.html

Bilatzen den erantzuna: liburu horretan agertzen diren errezeta baten izena.

9. ariketa

Donostiako Gotzaindegiko Elizbarrutiko Artxibo Historikoan, Pio Baroja donostiarraren bataio-agiria lortu.

Nondik hasi: http://mendezmende.org/eu/partidas/

Bilatzen den erantzuna: Pioren aitaren eta amaren izenak.

Euskarazko Wikipedian Pio Baroja Nessi-ren jaiotsa data ondo dagoen egiaztatu eta gurasoen izenak ere ondo dauden egiaztatu.

10. ariketa

OpenData Euskadi gunetik informazio pare bat lortu.

Nondik hasi: http://opendata.euskadi.net/

Eusko Jaurlaritzak airearen kalitatea zaindu eta kontrolatzeko dituen estaziorik badago Larrabetzun?

Udalmap-en bitartez zure etxebizitza ortoargazkietan aurkitu. Topatu duzu?

11. ariketa

Indymedia Euskal Herria gunetik informazio batzuk lortu.

Nondik hasi: http://euskalherria.indymedia.org/

Ezkerreko zutabeko “Bilatu” atala erabiliz, AHTren aurkako manifestazio edo ekintzaren bateko artikulu bat bilatu. Zein da artikuluaren helbidea?

AHTri buruzko bideo bat ere bilatu. Zein da artikuluaren  helbidea?

12. ariketa

Creative Commons Search bitartez, material batzuk lortu.

Nondik hasi: http://search.creativecommons.org/ Bilatzen den erantzuna: argazkiaren helbidea.

Flickr aukera erabiliz, argazki aske bat bilatu (erabilera komertziala baimentzen duena eta baita aldaketak egitea), adibidez tailer bati buruz. Zein da argazki horren egilea, lizentzia eta helbidea?

Blip.tv aukera erabiliz, bideo aske bat bilatu (erabilera komertziala baimentzen duena eta baita aldaketak egitea), adibidez Berlin hiriari buruz. Zein da bideo horren egilea, lizentzia eta helbidea?

Jamendo aukera erabiliz,  “euskal” kantu aske bat bilatu (erabilera komertziala baimentzen duena eta baita aldaketak egitea) eta ordenagailutik bertatik entzun. Zein da diskoaren izena, kantuaren izena eta egilea?

13. ariketa

Jamendo webgunera joan eta gustoko duzun kanturen bat aukeratu, nahi duzun estilokoa.

Nondik hasi: http://www.jamendo.com/

Bilatzen den erantzuna: kantuaren izena, diskoaren izena eta egilea.

14. ariketa

Indymeia Euskal Herrian zuk zeuk sortutako albiste bat argitaratu (“Argitaratu” esteka erabiliz). Artikuluaren gaia eta estiloa zuk nahi duzuna (benetakoa edo asmatutakoa). Multimedia fitxategirik gehitzekotan (PDFak, argazkiak, bideoak…) askeak izan behar dira eta egilea zu ez izatekotan egilea eta lizentzia aipatu.

Jardunaldiei buruzko artikulu bat  idatzi nahi izanez gero, gogoratu hemen materiala duzula:

• http://euskalherria.indymedia.org/eu/2011/03/72904.shtml
• http://doku2010jardunaldiak.blogspot.com/

Gaur, 2011ko martxoaren 16a, Dokumentazioari eta Informaziorako Sarbide Askeari buruzko Jardunaldiak hasi dira Euskal Herriko Unibertsitateko Leioako kanpusean, zehazki Kazetaritza Fakultatean. Nik hitzaldi batekin hartu dut parte. Jardunaldiek bihar ere aurrera egingo dute eta nik tailer bat eskainiz hartuko dut parte.

Jardunaldi osoen egitaraua eta nik gaur ateratako argazki batzuk Indymedian eskuragarri daude.

Nire gaurko hitzaldiaren izenburua “Informazio askearen onurak eta erronkak” izan da eta hauek dira jorratzen saiatu naizen gai nagusiak:

• Informazioaren digitalizazioa
• Formatuak
• Gailuak
• Lizentziak
• Gordailuak
• P2P

Erabili dudan aurkezpena hemen argitaratzen dut:

20110316InformazioAskea-EHU.pdf (3 MB)

20110316InformazioAskea-EHU.odp (6 MB)

Beste hizkuntzak: castellano

Atzeratutako materialarekin nator. Aurkezpen hau, 2009an Mexikoko EDUSOL jardunaldietan eman nuen hitzaldi batekoa da. Mintegian parte hartu ondoren, prestatzen ari nintzen artikuluari buruzko hitzaldi bat ematea proposatu zidaten eta hala egin nuen. Laster, lankidetzan garatu genituen artikuluak batzen dituen liburua argitaratuko da, beraz, liburuak argia ikusten duenean, nik idatzitako testua argitaratuko dut hemen.

Konferentziaren bideoa (128 minutu) EDUSOLen gunean eskuragarri dago eta erabili nuen aurkezpena hau da:

20091119Politica2.0.pdf (1,9 MB)

20091119Politica2.0.odp (2,5 MB)

Beste hitzkuntzak: castellano

Teknologia berriek hainbat eta hainbat abantaila ekarri dizkigute gure eguneroko bizitzara, baina baita arazo berri batzuk ere. Adibidez, gure eguneroko bizitzaren jardunean pribatutasuna gordetzea gero eta zailagoa da. Euskal Herriko gero eta kale gehiagotan bideo kamerek gure gorabeherak ikusi eta grabatzen dituzte. Garraio publikoa erabiltzeak hainbat kamerek gure mugimenduak gordetzea dakar eta bidai txartelen bitartez guri buruzko hainbat informazio erregistratu eta gordetzen da. Azkenaldian hainbat denda, kafetegi eta tabernatan ere kamerak instalatzen ari dira guk egiten dugun guztia grabatuz. Kamera horietako askok, gainera, Internet bidez zuzenean emititzen dute ikusten dutena, gure pribatutasuna urratuz. Kreditu txartela eta telefono mugikorra erabiltzen baditugu, gure gaineko jarraipena biderkatu egiten da; zer, non eta noiz erosten dugun grabatuta geratzen da eta noiz, non eta norekin hitz egiten dugun ere jakin daiteke.

Azken asteotan jakin dugun bezala, espainiar Estatuko gobernuak erabiltzen duen SITEL sistemari esker, nahiz eta telefonoz inori ez deitu, aparailua piztuta izateagatik bakarrik gu guztion kokapena jarrai dezakete. Kokapena hain zehaztasun osoz eta segundoz segundo jakinik, nora goazen eta norekin gauden jakin daiteke poltsikoan dugun salatari txiki horri esker. Eta ez pentsa epaile batek baimena eman behar duenik zure intimitatea horrela urratzeko, azken asteotan jakin denez, epaileek sistema hau existitzen zenik ere ez baitzekiten. Ipar Euskal Herrian ere egoera antzekoa da, Frantziar estatuak EVIDGE legea onetsi zuenetik, hamahiru urtetik gorako edozein biztanleren datu pribatuak (izena, abizenak, argazkiak, bideoak, lagun eta sendikoen izenak eta beraiekin dugun erlazioa, sexu joera eta abar) gorde ditzakeen datu base bat sortzen ari baitira. Zertarako? Kamerak, zelatatze sistemak eta gainontzeko guztiak sortzen omen diren berdinerako: “Gure segurtasuna babesteko”.

Beraz, mundu fisikoan zelatatuak izaten ari ez garen inolako bermerik ez dugu, ezta gutxiago ere. Gure eguneroko jardunak uzten duen arrastoa norbaitek gero aztertu eta gure aurka erabiliko ez ote duen bermerik ere ez dugu. Eta zer gertatzen da mundu fisikoa bezain erreala den mundu birtualean, ordenagailuetan eta Interneten? Tamalez, gutako gero eta gehiagoren eguneroko bizitza birtual horretan ere berme gutxi ditugu. Gero eta gutxiago. Baina zorionez, badago kontrolatu dezakegun eremu bat. Nahiz eta gutxi sustatzen diren, kriptografia eta esteganografia tresna oso interesgarriak eta erabilerrazak daude. Aipatuko ditudan tresnak software librearekin egindakoak dira, hau da, kaleko jendeak berak sortutako tresnak dira eta gure datuen eta komunikazioen pribatutasuna bermatzen dute. Batzuk jada egiten badugu ere, erabil ditzagun guztiok, gure pribatutasuna defendatzeak merezi du eta.

Azalduko ditudan software, webgune eta abarrak edonoren eskura daude eta ez dira erabiltzen zailak. Enpresak askok beraien datuak eta komunikazioak behar ez den inoren eskutan ez jausteko erabiltzen dituzte. ETAk ere hauetako batzuk erabiltzen dituela jakina da (GnuPG ziur eta agian TrueCrypt ere bai). Baita munduko aktibista ugarik eta kaleko gero eta jende gehiagok ere, gure datuen eta komunikazioen pribatutasuna mantentzeak ez baitu esan nahi ezer ezkutatzen ari garenik, baizik eta gure funtsezko eskubide bat erabiltzen ari garela besterik ez. Gogoratzen dut orain dela urte batzuk nire bikotearekin mezu zifratuak elkartrukatzen nituela Internet bidez. Gure kontuetan inortxo ere ez sartzeko eskubide osoa geneukan eta teknologia berriez baliatzen ginen gure eskubideak bermatzeko. Nire lagun batek baino gehiagok bere ordenagailuko disko gogorra zifratuta dauka eta guztiok egin behar genukeela uste dut. Zergatik ez?

Tresna baliagarriak

CryptoSMS.org webgunean izen bereko programa aske bat jaits dezakegu, gure telefono mugikorrarekin oso era seguruan zifratutako SMS mezuak bidaltzeko aukera ematen diguna. Java jasaten duten telefono guztiek programa hori erabil dezakete.

Ordenagailuen bitartez bidaltzen ditugun e-posta famatuak ere kriptografia erabiliz zifra ditzakegu. Horretarako, GnuPG programa askea erabil dezakegu, munduan ehunka mila pertsonak egiten duten bezala. Aurreko programan bezala, instalatu eta programaren instrukzioak jarraituz gure gako kriptografikoak sortu behar ditugu, eta gero, munduko inortxok ere bortxatuko ez duen eran lasai-lasai bidali eta jaso ahal izango ditugu e-postak. Izan ere, e-posta arruntak bidean doazela edonork irakur ditzakeen postalak bezalakoak dira eta zifratutako e-postak, berriz, gutun-azal apurtezin bat duten gutunak dira. GnuPG programa e-posta bezero ezagunenekin erabil daiteke oso era erosoan (Thunderbird, Evolution, Outlook eta abar), baita webmail bezero batzuekin ere (Squirrelmail, GMail eta abar.).

Guk bakarrik irakurtzea nahi dugun fitxategiak kudeatzen ditugunean, Wipe programa erabiltzea ere gomendagarria da. Izan ere, fitxategi bat ezabatzen dugunean, bere edukia ez da benetan disko gogorretik ezabatzen; ezabatua bezala markatzen da, besterik ez. Horregatik, ezabatu ondoren ere fitxategi batzuk berreskuratzeko aukera izaten da horretan berezitutako programak erabiliz. Beraz, zifraketa programekin fitxategiak zifratzen ditugunean, zifratu gabeko bertsioa Wipe bezalako tresnekin ezabatzea da gomendagarriena.

Transmititzeko zifratzen ditugun fitxategien bertsio ez zifratuak era berezian ezabatzen ibili beharrik ez izateko eta aldi berean gure disko gogorrean gordetzen dugun guztia gu ez garen beste inork irakurriko eta aldatuko ez duela bermatzeko, fitxategi sistema kriptografikoak erabil ditzakegu. Enpresetan aukera profesionalak erabiltzen dituzte (SolFS, CFS, ZFS eta abar), baina nik TrueCrypt programa askea gomendatzen dut, erabiltzeko oso erraza baita eta aukera asko ematen baititu. Programa hori erabiliz, fitxategi bat, karpeta bat edo disko gogorreko partizio oso bat zifra daiteke. USB giltzak eta disko gogorrak ere zifra daitezke eta, “bidaiari modua” erabiliz gero (TCExplorer bitartez), naiz eta USB giltza TrueCrypt instalatua ez duen ordenagailu batetan sartu, gure datu pribatuak era seguruan irakurtzen jarrai dezakegu.

Hori guztia gutxi balitz, TrueCrypt programak, zifratutako bolumen normalak sortzeaz gain, esteganografia delakoa erabiliz ezkutuko bolumenak ere sortzeko aukera ematen du; hau da, babes maila bikoitza lor daiteke. Sistema horrek StegoFS fitxategi sistemak eskaintzen dituen aukera berdintsuak ematen ditu, baina edozein erabiltzailek egiteko moduan. Zifratutako bolumen baten gainean (beste pasahitz batekin) ezkutuko bolumen bat sor dezakezu eta norbaitek (epaile batek, zure amak…) sartzeko pasahitza eskatuz gero, zifratutako zatira sartzeko pasahitza bakarrik eman diezaiokezu. Zati horrez gain ezkutuko beste maila bat dagoen ala ez jakitea ezinezkoa da eta, horrenbestez, zuk bakarrik jakin dezakezu bolumen ezkuturik dagoen ala ez eta zein pasahitz duen. Zure datuak pribatutasun osoz kudeatzeko aukera bikaina beraz.

Nabigatzeko tresnak

Internetera konektatzen den ordenagailu orori IP helbide bat ematen zaio, ordenagailu hori identifikatzen duen zenbaki bat, eta nabigatzen dugunean webgune askok datu hori gorde egiten dute. Google bilatzaileak adibidez, datu hori egiten dituzun bilaketekin batera gordetzen du eta IP helbideak zure kokapen geografikoa nahiko ondo zehazten duenez, informazio hori marketin enpresei saltzen die.

Hori onargarria ez dela uste dugunok, Scroogle.org webgunea erabiltzen dugu. Web orrialde horrek, nahi dituzun bilaketak bere bitartez egiteko aukera ematen du; hala, Googlek jasotzen duen IP helbidea Scroogle webgunearena da. Gainera, Scroogle berak ez du zure IP helbidea gordetzen. Hau da, Scroogle webguneak Google bilatzailean bilaketak era anonimoan egiteko aukera ematen dizu.

Bada zure pribatutasuna webgune guztietan batera bermatzea ahalbidetzen duen tresna bat ere. Tor programa askea da eta Interneteko paketeak bideratzeko orduan zure benetako IP helbidearen ordez beste batzuk agertzea lortzen du. Firefox nabigatzaile librean, adibidez, oso erraz instala eta erabil daiteke Tor, zuk ezer berezirik egin gabe era anonimoan Interneten nabigatzea ahalbidetuz.

Ikus daitekeenez, gure intimitatea gordetzeko era asko daude eta gehienak oso erabilerrazak dira; beraz, ez dago aitzakiarik tresna hauek ez erabiltzeko. Teknologia berriek gure pribatutasuna mugatu beharrean, egin dezagun gure pribatutasuna berma dezatela.

Argitaraketa: Artikulu hau GARA egunkariko GAUR8 larunbateko gehigarrirako prestatu nuen eta 2009ko azaroaren 27an argitaratu zen.

Erlaziodun artikuluak:

• Tresna teknopolitikoak
• Kriptografia

1999an, Munduko Merkataritza Erakundea urte hartako gailurra Seattle hirian ospatzekoa zela eta, gizarte mugimenduetako kide asko gailurraren aurkako manifestazioak eta beste hainbat protesta eta ekintza errebindikatzaile burutzeko prestatzen ari ziren. Botere lobbyek kontrolatutako hedabide korporatiboek talde horien arrazoiak, argudioak eta ekintzak txarto ematen zituzten aditzera nahita eta, ondorioz, urte hartan, hedabide independenteentzat Interneten gune bat prestatzea erabaki zuten. Hala, gizarte mugimenduetako aktibistek, gailurra ospatzen zen bitartean burutu ziren protesten inguruko kronikak, argazkiak, hausnarketak, bideoak eta era guztietako albisteak eta artikuluak argitaratu zituzten, albiste agentzien eta mass-media ahalguztidunen hesia apurtuz. Globalizazio ekonomiko soilaren aurka Seattle hirian batutako aktibistek ezbairik gabeko arrakasta lortu zuten, Indymediako lehen webgune horri esker beraien ahotsa mundu osora zabalduz.

Lortutako emaitzak ikusita, munduko talde ezkertiar eta aurrerakoi asko, lehen webgune horren eredua jarraituz, teknologia berriek eta bereziki Internetek eskaintzen zituen aukerak erabiltzen hasi ziren. Era horretan, hedabide independenteen gune desberdinak sare bat eratzen joan ziren, Indymedia bezala ezagutzen duguna hain zuzen. 2002. urtean Indymediak jada 90 webgune inguru zituen, Euskal Herrikoa eta Palestinakoa barne. 2006. urtean Indymediak 150 nodo baino gehiago zituen eta gaur egun, hamarkada baten ondoren, Indymedia sarea ia 200 webgunek osatzen dute. Beraz, munduko txoko gehienetan gertatzen diren gatazkei buruzko informazio iturri alternatiboa izatea lortu du Indymediak. Tokiko agintariek eta gobernuek diotenaren ordez, herritarrek zuzenean emandako informazioa eta datuak zabaltzen dituen hedabideen sarea.

Indymedian edonork argitaratu ditzake albisteak, Argitaratze Irekia izenarekin ezagutzen den printzipioa jarraitzen baitu. Jello Biafra musikariaren esaldi ezagun bat lelotzat hartu zuen Indymediak, zerbait esateko duen herritar oro kazetari bihurtuz: “Don’t hate the media, become the media” (Ez itzazu hedabideak gorrotatu, bihurtu zaitez zu hedabide). Bestalde, bere sorreratik Indymediak antiglobalizazio mugimendua deitu ohi zaionarekin loturak dituenez, globalizazio neoliberalaren aurka dauden aktibista askoren beste lelo hau ere bere egiten du: “Think globally, act locally” (Pentsatu globalki, ekin lokalki). Eta beraz, ehunka mila aktibistek, hainbat hizkuntzatan, gai mota zenbatezinak jorratzen dituzte egunero Indymediaren webgune desberdinen bitartez. Informazio hori guztia irrati libreekin, fanzineekin eta beste hainbat hedabide alternatiborekin trukatzen da, denen artean gizarte mugimenduen ahotsa ahalik eta gehien zabalduz. Adierazpen askatasuna eta informatua izateko eskubidea bermatzea du helburu Indymediak eta, horretarako, beste hedabideetatik desberdintzen duten ezaugarriak ditu.

Indymediaren bereizgarriak

Indymediako webguneek software librea bakarrik darabilte, software mota honek bakarrik ematen baitie teknikariei behar duten potentzia guztia (posta zerrendak, wikia, IRC txata, datu-baseak, web zerbitzariak, multimedia eduki kudeatzaileak, etab.), malgutasuna (programak norberaren beharretara moldatzeko aukera, adibidez programa euskaratuz) eta fidagarritasuna (programaren saltzaileek edo beste norbaitek nahita segurtasun akatsik eta Atzeko Ateak bezala ezagututakorik ezarri ez duela egiaztatzeko modua eskainiz). Azken gai horrekin lotuta, Indymediako zerbitzariek, beraien erabiltzaileen pribatutasuna bermatzeko, ez dute konektatzen den jendearen IP helbiderik gordetzen, poliziak edo epaileek eskatuz gero edo, inoiz gertatu den bezala, zerbitzariko disko gogorrak konfiskatuz gero, erabiltzaileen nortasuna jakitea teknikoki ezinezkoa izan dadin. Zerbitzari batzuek, horrez gain, disko gogorretako datuak kriptografia bitartez zifratuta gordetzen dituzte, bertako informazioa inork irakur eta alda ez dezan.

Horrez gain, Indymedia sareko webguneek beraien edukiei «copyleft» oharrak eta lizentzia libreak ezartzen dizkiete, webgune horietan egunero argitaratzen den albiste eta eduki jarioa bera ere libre bihurtuz. Era horretan, aurretiaz baimenik eskatu beharrik gabe albisteak edonork kopia eta zabal ditzake, aktibistek igorritako informazioa ahalik eta gehien hedatuz. Gainera, denborak aurrera egin hala, munduko gertakari asko eta askoren lekukotasuna gordetzen du Indymediak. Nolabait, Indymedia albisteen Wikipedia dela esan dezakegu, baina sarri boterearentzat oso deserosoak diren edukiak kudeatzen dituenez, erabiltzaileei segurtasun gehigarri bat ematen diena.

Indymedia Euskal Herria

2001. urtean, G8 taldeak Italiako Genoa hirian egin zuen bileraren aurkako ekintzetan parte hartzera gerturatu ziren euskal aktibistek bertan sortutako hedabide independenteen gunea ezagutu zuten: aktibistak etengabe gertatutakoaren inguruko albisteak, argazkiak eta bideoak igotzen, itzultzaileak, ordenagailuak, sareko konexioa, behin-behineko irrati bat… eta dena autokudeatuta. Aktibista horiek, Euskal Herrian Indymediako nodo bat sortzea oso interesgarritzat jo zuten eta, atez ate ibili ondoren, 2002ko urtarrilean Europako Indymediek Berlinen burutu zuten bileran beraien proiektua aurkeztu zuten.

Lan asko egin ondoren, 2002ko ekainaren 24an, San Juan gauean, Indymedia Euskal Herria webgunea martxan jarri zen eta garai hartan Indymediak dagoeneko irabazia zuen izen onari esker, euskal gizarteko agente asko, batik bat Euskal Herriko gizarte mugimenduak, aktibistak eta beste hainbat, hedabide independenteen gunea erabiltzen hasi ziren.

Indymediaren iraultza

Indymediak lortutakoa zalantzarik gabe goresgarria bada ere, gaur egun bere papera pixka bat alboratuta dago. Jende askok eta askok jarraitzen du Indymedia osatzen duten webgune desberdinak erabiltzen albisteak zabaltzeko eta kalean gertatzen denaren berri izateko, baina azken urteotan teknologia berriak ikaragarri hedatu dira munduko txoko ugaritan. Lehen, Argitaratze Irekiaren printzipioari esker, Indymediak antzeko aukerarik ez zeukatenek beraien kabuz berriak era errazean (web 2.0a erabiliz), azkarrean (segundo batzuen ondoren informazioa guztientzat ikusgai dago) eta zuzenean (hedabide korporatiboetako bitartekaririk gabe) argitaratzeko aukera ematen zuen.

Orain ere aukera horiek guztiak ematen ditu Indymediak, baina gaur egun norberak bere bloga sortzea hain da erraza, argazkiak eta bideoak igotzeko webguneak hain daude hedatuta, Indymediak eskaintzen duena ez dela lehen bezain berritzailea eta erakargarria. Horrenbestez, gizarte mugimenduen eta aktibisten jarduna blog eta zerbitzu desberdinetan barrena gero eta sakabanatuago dago. Gainera, kasu gehienetan enpresek gidatutako webguneak erabiltzen dira informazioa zabaltzeko (Blogger, Blogspot, Youtube, Facebook) eta, noski, horiei jendearen adierazpen askatasunak bost axola die; ez hori bakarrik, botere lobbyek informazio deseroso bat kentzeko edo pertsona bat identifikatzeko eskatzen dietenean, laguntza ematen diete.

Teknologia berriek ekarri dituzten aukera eta zerbitzu gehienak onuragarriak dira, horretan ez dago zalantzarik, baina Indymedia sortua izan zen jende motarentzat, arriskuak ere badakartzate hain modan dauden webgune ezagun askok. Maiz, jendeak ulertu ere egiten ez dituen arriskuak gainera. Hori dela eta, azken urteotan Indymedia eraldatzeko ideiak eta proiektutxoak agertu dira: IMC-CMS, IMC Alternatives, Indymedia Revolution… Sare sozial digitalak azkenaldian izaten ari diren arrakasta ikusita, Indymedia 2.0 baten beharrak gero eta premiazkoagoa dirudi. Hamargarren urteurren hau momentu egokia izan daiteke Indymediaren informazio eredua berritu eta biziberritzeko.

Datorren azaroaren 14an, larunbata, Indymedia Euskal Herria webguneko talde editorialak eta talde teknikoak asanblada bat ospatuko dute Iruñean eta, beste gai batzuen artean, Indymediak behar duen iraultza horri buruz ere arituko dira, Indymedia Euskal Herria webgunean nolako moldaketak egitea komeni den aztertuz. Interesa izanez gero, beraien webgunean begiratu harremanetan nola jarri eta zoaz bilera horretara, Indymedia Euskal Herriko bilera guztiak bezala guztiz irekia baita.

Argitaraketa: Artikulu hau GARA egunkariko GAUR8 larunbateko gehigarrirako prestatu nuen eta 2009ko azaroaren 13an argitaratu zen.

Erlaziodun artikuluak:

• Tresna teknopolitikoak
• Sare sozial libreak
• Gizarte mugimenduak Interneten

Irudi originala

Urriaren 22tik 25era, Bilbao Open Day 2009 jardunaldiak izan dira. Hainbat hitzaldi, tailer eta erakusketaren artean, Politika 2.0 izeneko mahai inguru bat ere egin dute. Ekitaldiaren azpi-izenburua ondokoa da: gizarte eraikuntza berriak sare politiken bitartez.

Bertara gerturatu ziren aktibistez eta kuxkuxeroez gain, Interneten bitartez edo Interneti esker esan beharko genuke, lan politikoa egiten duten talde batzuetako kideak ere gerturatu ziren. Hasteko, talde bakoitzak bere burua aurkeztu zuen eta, jarraian, bertan bildu zen jendeak teknologia berriekin eta gizarte eraikuntzarekin lotutako gaien inguruan eztabaidatu eta hausnartu zuen.

Mahai inguruko taldeak

Bilboko mahai inguru horretan parte hartu zuten zortzi taldeak labur-labur aurkeztuko ditut. Politika 2.0 euskal herritar batzuek antolatutako taldea da, eta teknologia berriek politika egiteko moduan nolako eragina duten aztertzen dute (bai alderdi politikoen arloan, bai beste arlo batzuetan). Teknologia berrien laguntzari esker antolatutako ekimen batzuk ere prestatu dituzte, adibidez, Eusko Legebiltzarrean egin ziren hitzaldiak, baita “119 segundos” eta “11 minutu” proiektuetan grabatu ziren bideoak ere.

Nuestra Causa Espainiako Estatuan lan egiten duen taldea da, eta talde horretako euskal partaideek Denon Artean izeneko ekimen bat ari dira taxutzen Bilbon, Donostian, Gasteizen eta Getxon. Pro Bono Público taldekoek, Parlio.org izeneko webgune bat egin dute, Eusko Legebiltzarraren jarduna eta legebiltzarkideen lana errazago eta argiago jarraitu ahal izan dadin. Neskateka Laudioko Udalak sustatutako proiektua da, herriko emakumeek kaleetako argiteria hobetzen eta seguruago ipintzen lagun dezaten.

Ohiko gizarte mugimenduei dagokienez, Ezebez hacktibistek bultzatutako “Software librea nahi dugu” sinadura bilketa aurkeztu zuten. Ekimen horren helburua euskal gizarteko eragile guzti-guztiek Eusko Jaurlaritzari software librea gizarteko esparru guztietan sustatzeko eskatzea da. Hamar urte bete berri dituen SinDominio proiektuko kideek ere hartu zuten parte mahai inguruan. Azaldu zutenaren arabera, beren helburua gaztetxeei, autokudeatutako zentroei eta gizarte mugimenduetako hainbat talderi teknologia berriak beren jardunean ustiatzen laguntzea da. Proiektu horrek autokudeatzen duen zerbitzariak software librea bakarrik erabiltzen du, eta ehunka webgune, blog, posta zerrenda eta e-posta kontu kudeatzen ditu; guztiak ere gizarte mugimenduen esparruan mugitzen diren pertsona eta taldeei daude eskainita.

Indymedia Euskal Herria webguneko kideek ere antiglobalizazio mugimenduari lotuta dagoen proiektu hau aurkeztu zuten, gizarte mugimenduei informazioaren esparruan ematen dieten zerbitzua azalduz. Bukatzeko, Hacktivistas taldeko kide batzuek teknologia berrien bitartez antolatu dituzten manifestazioak eta burutu dituzten protestak azaldu zituzten, garatu duten Xmailer izeneko tresna batekin edozein herritarrek Europako Parlamentuko kideei informazioa erraz eta sinple igortzeko aukera emanez. Talde horrek sarearen neutraltasuna eta teknologia berrien inguruko pribatutasuna defendatzen ditu, eta, era berean, Internetek jabetza intelektuala ulertzeko dugun modua eboluzionarazteko ekarpena egiten du.

Mugimenduen eraldaketa

Talde horien guztien jarduna ezagutu ondoren (eta gehienetako partaide naizenez gero), zalantza batzuk sortu zaizkit. Zer dira gizarte mugimenduak? Era honetako taldeak aipatzean, ohiko irudia etortzen zait burura; hau da, gaztetxe edo autokudeatutako beste lokal batetan bilerak egiten dituen kolektibo bat, adostutako erabakiekin aktak idazten eta gero taldeko kideei banatzen dizkienak, eta abar. Gai jakin baten inguruan gizartea sentsibilizatu nahi duten pertsonak hartzen dute parte gizarte mugimenduetako taldeetan. Talde horiek iritzi publikoan eragin nahi izaten dute, eta, horretarako, hainbat ekintza antolatzen dituzte; hala nola, jaiak, manifestazioak, hitzaldiak edota bestelako ekintza sortzaileak. Hamaika ekimen. Hala, helburu zehatz batzuk lortu nahi izaten dituzte: lege aldaketak, instituzioek leku edo gai baten inguruan duten jokabidea aldatzea eta abar.

Ohiko gizarte mugimenduak aspaldi hasi ziren Internet eta teknologia berriak erabiltzen, batez ere posta zerrendak eta webguneak. Denborak aurrera egin ahala, gizarteko beste agenteek egin duten bezala, gizarte mugimenduek ere gero eta gehiago erabiltzen dituzte Internetek eta sare sozialek ematen dituzten aukerak: eduki kudeatzaileak, blogak, wikiak, albiste partekatzaileak, audio streaminga, video streaminga, podcastak, vodcastak, argazki partekatzaileak, P2P sareak, microblogging sistemak eta abar. Arazoak boterearentzat deserosoak diren edukiekin hasten dira, edota zuzenean agintarien aurka doazen edukiekin. Esate baterako, Italiak blogak legez kanpo usteko ahalegin egin du; Txinak biztanleria osoak Interneten egiten duen erabilera zelatatzen du; Iranek Twitter-en erabilera oztopatzen du; enpresek hedabide alternatiboen aurka egiten dute; Youtuben bideoak zentsuratzea lortzen dute; Israeldarrek beren aurka eta palestinarren alde hitz egiten duen erabiltzaile bat Facebook-etik botatzea lortu du; aisialdirako edukien bitartekariak diren hainbat enpresa boteretsuk P2P sareen aurka egiten dute, eta abar.

Orduan, gizarte mugimendu asko konturatzen dira azpiegitura independenteak garatu behar direla. Eta azpiegitura horien gainean gizarte mugimenduen garapena ahalbidetuko duten zerbitzuak ere bai. Hala eta guztiz ere, enpresa komertzialek sostengatutako webgune eta sare sozial digitalak hain indar handia hartzen ari direnez, gero eta zailagoa da horiek alde batera uztea. Horrez gainera, esan beharra dago gizarte mugimenduetako talde batzuen izaera dela-eta, aipatzen dudan egoerak arazorik ez diela sortzen. Agian botere lobbyen aurkako jardunik egiten ez dutelako edo egiten dutena gobernuei zein enpresei axola ez zaielako, beren energiari probetxua ateratzen diote sare sozial digitaletan. Horren adibidez asko daude Facebook, Tuenti, Hi5 eta Ning sare sozialetako talde askotan.

Estrategia berria

Edonola izanik ere, teknologia berriek oro har duen eragina ikusgarria da, eta, bereziki, Internetek duena: hedabideetan, jabetza intelektualean, giza harremanetan, hezkuntzan eta abar luzeagoan. Gizarte mugimenduetan ere eragin handia izaten ari da, azken urteotan batez ere. Hala, nire ustez, lortu duen puntu honetan gizarte mugimenduetako talde askoren izaera bera ere aldarazten ari da. Mahai ingurura hurbildutako talde berri batzuk horren adibide direlakoan nago.

Bukatzeko, kontuan izan behar da, era berean, estatu eta tokiko gobernu bat baino gehiago Internetek duen parte-hartze filosofia horren harira ekimenak burutzen ari dela. OpenGovernment dute izena mota horretako ekimenek. Beraz, Politika 2.0 markoaren barruan, gizarte mugimenduak eraldatu beharrean daude lehenago ala beranduago, eratzen ari den eskema berri horretan beren lekua eta estrategiak berrikusita. Bide horretan ia dena dago egiteko, eta gure erantzukizuna da gai hauei buruzko hausnarketak ahalik eta gehien sustatzea, gizarte mugimenduek gure gizartean sekulako garrantzia baitute. Eta ziur nago etorkizunean ere halaxe izango dutela, era batera edo bestera.

Argitaraketa: Artikulu hau GARA egunkariko GAUR8 larunbateko gehigarrirako prestatu nuen eta 2009ko urriaren 30ean argitaratu zen.

gizonezkoen-izenak.pdf (37 KB)

Baita OpenDocument formatuan ere:

gizonezkoen-izenak.odt (20 KB)

Nire semearen izena 3. orrialdeko 7. zutabeko 8. lerroan dago: Julen.

Informazio gehiago:

• Euskaltzaindiako izendegia
• Haurrek izen euskaldunak dituzte nagusiki

Beste hizkuntzak: castellano, english